Mùa Thu Hoạch Trà Vùng Cao: Trải Nghiệm Du Lịch Đáng Thử

Mùa thu hoạch trà ở vùng cao không giống bất kỳ tour du lịch nào chúng tôi từng dẫn khách đi trước đó. Cuối tháng Tám, khi dưới xuôi người ta mới pha ấm trà buổi sáng. Trên đồi cao, lá trà đã được hái từ tờ mờ sáng.

Chúng tôi theo chân vài đoàn khách lên vùng trà phía Bắc đúng vụ. Đây là kiểu đi khác hẳn tham quan thông thường. Không sân khấu dàn dựng, không lịch trình đóng khung sẵn. Khách được bước thẳng vào công việc thật của người làm trà.

Vì Sao Mùa Hái Trà Trở Thành Điểm Đến Hút Khách

Đồi trà vào đúng vụ thu hái mang một màu xanh khác hẳn ngày thường. Búp non nhô đều khắp luống, sương sớm còn đọng trên lá dưới nắng mai. Với người chưa từng thấy nương trà, đây là khung cảnh lạ mắt, đứng ngắm cả buổi vẫn chưa chán.

Cái hay không chỉ nằm ở cảnh sắc. Chúng tôi từng đưa một nhóm khách trẻ lên đồi, ai cũng nghĩ chuyến đi chỉ để chụp ảnh. Đến khi được người dân đưa giỏ, họ chỉ cách bấm đúng “một tôm hai lá”.

Đó là hái phần búp non cùng hai lá kế bên, phần cho trà ngon nhất. Nghe xong cả nhóm mới thấy hái trà không dễ như nhìn. Bấm nhẹ tay thì được, mạnh một chút là gãy cành, hỏng luôn lứa búp sau.

Vùng trà lâu năm còn giữ nếp sống gắn liền với cây trà qua nhiều đời. Ở lại một đêm trong bản, khách sẽ nghe chuyện nhà nào còn giữ gốc trà cổ thụ hơn trăm năm tuổi. Có nhà vẫn sao trà bằng chảo gang, đun bằng củi lửa. Đó là phần trải nghiệm mà không bảo tàng hay khu trưng bày nào dựng lại nổi.

Nhiều khách lần đầu nghĩ đồi trà nào cũng như nhau, cứ đến là hái được ngay. Mỗi vùng trà lại có giống khác nhau, cách chăm khác nhau, nên búp cũng khác hẳn nhau. Trà Shan tuyết trên núi cao có lớp lông tơ trắng phủ quanh búp. Trà trung du dưới thấp thì lá mỏng hơn, hái cũng nhanh tay hơn nhiều.

Biết được sự khác biệt này, khách sẽ hiểu vì sao mỗi vùng trà lại có một câu chuyện riêng để kể. Đó cũng là điều chúng tôi muốn khách mang về sau chuyến đi, không chỉ vài tấm ảnh đẹp.

Những Trải Nghiệm Đáng Nhớ Trong Mùa Thu Hoạch Trà

Tự Tay Hái Búp, Mới Biết Không Dễ Như Nhìn

Phần khách thích nhất, theo quan sát của chúng tôi, luôn là lúc được tự tay làm chứ không chỉ đứng nhìn. Người dân dẫn khách xuống hàng trà thấp, hướng dẫn cách đeo giỏ trước bụng. Rồi họ chỉ cách chọn búp vừa hái, vừa không làm dập lá.

Nghe thì đơn giản, làm thử mới thấy tay mình chậm hơn các cô các bác rất nhiều lần. Sai lầm phổ biến nhất của khách mới là hái luôn cả cọng già phía dưới. Vừa không ngon, vừa làm chậm cả mẻ trà đang phơi. Người thợ lâu năm chỉ mất một cái liếc mắt để biết búp nào nên hái, búp nào nên để lại thêm vài hôm.

Một mẹo nhỏ chúng tôi hay chỉ khách: nhìn màu búp để đoán độ non. Búp còn ánh xanh nhạt, hơi cong lại là búp ngon nhất, nên hái. Búp đã ngả xanh đậm, xòe thẳng ra thì để lại, chờ lứa sau. Chỉ cần nhớ mẹo này, khách mới cũng hái được kha khá sau nửa buổi.

Từ Lá Tươi Đến Chén Trà Nóng Hổi

Hái xong, trà tươi được đưa thẳng về xưởng nhỏ ngay trong bản. Khách được xem gần trọn quy trình chế biến, thường gồm mấy công đoạn chính:

• Làm héo: rải lá ra nong tre cho bớt nước, lá mềm dịu lại.
• Vò trà: vò nhẹ tay để lá dập vừa đủ, tinh dầu trong lá thoát ra tạo hương.
• Sao khô: sao trên chảo nóng hoặc máy sấy cho trà khô, giữ được lâu ngày.

Mỗi công đoạn có mẹo riêng của người thợ lâu năm. Sao trà phải canh lửa bằng tay chứ không nhìn đồng hồ, vì độ ẩm của lá mỗi hôm mỗi khác. Nhiều đoàn khách mới đầu hay nôn nóng sao nhanh cho xong, kết quả trà cháy cạnh, uống bị khét.

Đến công đoạn cuối, khách được ngồi ngay tại xưởng, nhấp chén trà vừa sao xong. Hương trà lúc này tươi và mạnh hơn hẳn trà đóng gói ngoài phố, vì chưa qua vận chuyển hay để lâu ngày.

Trà mới sao còn giữ được nhiều dưỡng chất mà quá trình để lâu thường làm hao hụt bớt. Đây cũng là lý do nhiều khách sau chuyến đi bắt đầu quan tâm hơn tới việc uống trà đều đặn. Chúng tôi có chia sẻ thêm ở bài giữ thói quen chăm sóc sức khỏe mỗi ngày bằng những việc nhỏ như vậy.

Quanh khu xưởng thường có thêm gian hàng nhỏ để khách mua trà mang về ngay sau khi tham quan. Nhiều nơi giờ đầu tư khá kỹ cho gian hàng này. Ở đó, đội ngũ bán hàng tư vấn tại cửa hàng trà luôn sẵn sàng giải thích từng loại trà khác nhau ra sao. Họ cũng nói rõ hái mùa nào thì ngon hơn.

Lưu Ý Trước Khi Lên Đường Vào Mùa Trà

Mùa thu hoạch trà không kéo dài quanh năm. Thường rộ nhất vào cuối vụ xuân và đầu vụ thu, tùy vùng và tùy giống trà. Đi sai thời điểm, khách chỉ thấy đồi trà xanh chứ không còn cảnh hái búp rộn ràng.

Chúng tôi hay khuyên khách gọi trước cho người dân địa phương để hỏi đúng đợt. Lịch hái còn phụ thuộc thời tiết từng năm.

Chuẩn Bị Gì Cho Một Ngày Trên Đồi

Địa hình đồi trà dốc thoai thoải nhưng đi lâu vẫn mỏi chân, nhất là với người ít vận động. Giày đế bám, quần áo gọn nhẹ, mũ rộng vành và một chai nước mang theo là đủ. Không cần chuẩn bị gì cầu kỳ.

Buổi sáng vùng cao khá lạnh. Khoác thêm áo mỏng cũng đáng mang, dù ban ngày nắng sẽ ấm dần lên.

Thời điểm đẹp nhất trong ngày để lên đồi là sáng sớm, trước khi nắng gắt. Lúc này sương còn đọng, búp trà tươi nhất, chụp ảnh cũng đẹp hơn hẳn buổi trưa. Khách nên xuất phát sớm, tránh đi vào giữa trưa khi nắng lên cao và người hái cũng đã nghỉ tay.

Một sai lầm khách hay mắc là mang giày đế bằng hoặc dép, đi vài trăm mét trên đất ẩm là trơn trượt ngay. Chúng tôi từng chứng kiến một vị khách trượt chân giữa luống trà chỉ vì đôi giày quá mới, đế còn cứng và trơn.

Mùa hái cũng hay trùng với những cơn mưa rào bất chợt của vùng cao. Đường lên bản nhiều đoạn đất đỏ, mưa xuống là trơn và lầy. Chúng tôi khuyên khách nên hỏi trước homestay về đường đi, và mang theo áo mưa gọn nhẹ phòng khi trời trở.

Chỗ ở trong bản thường không nhiều, nhất là đúng dịp cao điểm mùa hái. Đặt phòng trước ít nhất một tuần sẽ chắc chân hơn, tránh cảnh đến nơi mới biết hết chỗ.

Một điều chúng tôi luôn nhắc khách: đây là nơi người dân đang làm việc. Đây không phải khu du lịch dựng sẵn cho khách chụp ảnh. Xin phép trước khi bước vào luống trà, không giẫm lên gốc cây.

Nếu được mời uống trà, bạn nên ngồi lại trò chuyện một lúc. Đừng chỉ chụp vài tấm ảnh rồi đi ngay. Cách cư xử này giữ quan hệ giữa các hộ làm trà và khách du lịch được lâu dài. Mùa sau quay lại, khách vẫn được đón tiếp như người quen.

Nhiều hộ trồng trà quy mô nhỏ giờ không chỉ bán tại chỗ. Một số gia đình chúng tôi từng ghé đã tự mở thêm gian bán hàng online. Có nơi còn thuê hẳn dịch vụ thiết kế website bán hàng để khách ở xa vẫn đặt mua lại được sau chuyến đi. Vậy là không phải chờ đến mùa sau mới có trà mới.

Một Mùa Trà Đáng Để Xách Ba Lô Lên Đường

Nếu bạn đang tìm một chuyến đi khác với những tour quen thuộc, mùa trà vùng cao đáng để thử ít nhất một lần. Không cần lịch trình cầu kỳ, chỉ cần đúng mùa, đôi giày thoải mái và sẵn sàng lấm tay một chút giữa đồi trà.

Chúng tôi tin trải nghiệm này để lại nhiều hơn một tấm ảnh đẹp. Bạn sẽ hiểu vì sao chén trà mình uống mỗi sáng lại có giá trị như vậy. Biết đâu chuyến đi còn đổi cả cách bạn nhìn về một vùng đất. Muốn tìm thêm điểm đến kiểu này, bên mình có gom lại trong bài đặc sản và du lịch vùng trà. Bạn xem thêm để lên kế hoạch cho chuyến đi kế tiếp.